Transgenders en sporten

BRON FOTO: Petra v. Velzen
BRON FOTO: Petra v. Velzen

# Als je als transgender een hormoonbehandeling ondergaat, wat betekent dat dan voor je lichaam als je graag en veel sport? Zijn er dan zaken waar je extra rekening mee moet houden?

 

Naar deze en aanverwante zaken hebben we informatie uit de praktijk verzameld en navraag gedaan bij enkele sport deskundigen, waarmee we hopelijk kunnen bijdragen aan een zo gezond mogelijke en veilige transitie.

 

Hormonen en Sport

Zodra je als transgender begint aan een hormoonbehandeling, dan gaan er zeker een aantal fysieke eigenschappen veranderen die een onlosmakelijk effect hebben op je prestaties tijdens het sporten. Dat is feitelijk nou eenmaal zo en de meeste veranderingen zijn dan ook meer dan gewenst voor velen van ons.

Maar wat zijn precies de voor- en de nadelen als het om sporten gaat?

Tot nu toe gaan veel discussies over transgenders in de (top)sport over de mogelijke ongelijkheid en dan met name in het geval van m/v transgenders. Dit is vaak meer gebaseerd op aannames en vooroordelen dan op harde feiten.

In 2003 werd een ad-hoc commissie samengesteld en werd er over dit onderwerp een conventie gehouden door de medische commissie van het Internationaal Olympisch Comité (IOC). Tijdens deze conventie in Stockholm werd de discussie gevoerd, over het toelaten van transgenders tot de olympische spelen. De aanbevelingen die hier zijn opgesteld, zijn in 2004 overgenomen door het IOC. De tekst van deze aanbevelingen (de Stockholm consensus) kun je nalezen via deze link: Stockholm Consensus.

Er zijn 3 basisprincipes waarop deelname is toegestaan:

  • De lichamelijke transitie moet voltooid zijn.
  • De wettelijke registratie moet gewijzigd zijn in het juiste geslacht.
  • Er moet minimaal 2 jaar hormoongebruik verstreken zijn.

Maar feit blijft: Er zijn nou eenmaal een aantal verschillen tussen een basis mannen- en vrouwenframe op basis van de genetische opmaak. Deze zijn evolutionair bepaald en hierover is inmiddels heel veel medische kennis verzameld.

Mannen hebben evolutionair een beter basisframe verkregen om zich sterker te ontwikkelen op het gebied van fysieke kracht en daardoor dus ook in de sport. Vrouwen hebben het vermogen om een kind te baren verkregen, waarvoor weer hele andere fysieke eigenschappen nodig zijn, bijvoorbeeld bredere heupen en meer vetweefsel. 

Dat in de praktijk mannen daardoor dus betere en snellere sportieve resultaten halen is dan ook logisch.

Daarmee kun je echter niet stellen dat de voordelen bij atleten met een transgender verleden, de voor- of de nadelen, die hun oorspronkelijke basisframe hen zou moeten geven, er nog zijn.

M/v transgenders die hormonen gebruiken krijgen meer vetweefsel, minder spierweefsel, coördinatiegevoel loopt terug en verhoogde kans op osteoporose. Dit zijn allen fysieke effecten die absoluut nadelige gevolgen hebben voor sportieve prestaties. Bij v/m transgenders daarentegen, ontwikkelen de spieren zich beter, verminderd het vetweefsel en verbeteren de motoriek, het coordinatiegevoel en concentratievermogen, waarmee zij hun evolutionaire verschil ten opzichte van een biologisch, als man geboren atleet, deels compenseren.

Dan blijven er fysiek gezien nog een wel een aantal verschillen over. Zo is bij mannen de long- en hart inhoud groter, hebben ze ongeveer een liter bloed meer in hun lichaam en zijn mannen vaak langer dan vrouwen. Daarnaast zijn er zowel binnen de groep mannen als vrouwen onderling ook talloze verschillen en heeft de een meer talent en fysieke aanleg voor sport dan de ander.

 

De voordelen die een m/v trans atleet dus zou kunnen hebben kun je proberen te vinden in de grotere hart- en longinhoud, dat ze meer bloed hebben en het feit dat ze vaak langer zijn. Maar eigenlijk worden met het eerstgenoemde voordeel, de overige voordelen gelijk weer gecompenseerd omdat een langer lichaam meer pompcapaciteit nodig heeft.

Daarnaast zijn er tussen mannen en vrouwen onderling ook talloze verschillen en heeft de één gewoon meer talent en fysieke aanleg meegekregen voor sport dan de ander. Je komt, zeker in de topsport, geen gemiddelde mensen tegen maar altijd de absolute uitblinkers, anders zou hun prestatie ook niet zo bijzonder zijn. Daarmee wijken deze uitblinkers door de aanwezigheid van juíst deze unieke en specifieke eigenschappen dus óók af van de gemiddelden die voor hun geslacht gelden.    

 

Voor de gemiddelde trans-sportieveling is er eigenlijk niet zo heel veel aan de hand. Als je wilt sporten, ga dat dan doen. Waar wij vaak het meeste last van hebben zijn de maatschappelijke drempels die soms opgeworpen worden, maar die we soms ook voor ons zelf creëren. Natuurlijk hebben velen van ons een stukje van hun leven, en sommigen zelfs bijna een heel leven, als iemand anders achter de rug. Het zal, maar dat geldt voor iedereen, niet altijd meevallen om een groep of een sportclub te vinden waar je je op je gemak voelt, maar ga gewoon op zoek. Je zult zeker je plekje vinden. Als je weet welke sport je wilt gaan doen en je hebt vragen over het beleid tav lhbt-ers, kun je ook altijd even contact opnemen met betreffende sportclub of de overkoepelende sportbond. En zit je al op een sportclub en hik je bijvoorbeeld aan tegen je coming out, neem dan contact op met je lokale of regionale COC of Humanitas afdeling. Zij kunnen je helpen met tips en informatie en indien gewenst of nodig ook een voorlichtingsbijeenkomst organiseren voor je vereniging. 

 

Als je aan de gang wilt met een sport; Ga gewoon je ding doen! En zoals voor iedereen geldt; leer eerst goed je eigen grenzen kennen, voordat je ze overschrijdt. En voor de startende sporters of diegene die er lang tussenuit zijn geweest is het geen overbodige tip om je even te melden bij je huisarts voor een fitheidstest. Het is jammer dat er nog geen onderzoek is gedaan naar de lange termijn effecten van hormonen. Dit heeft onder meer te maken met het feit dat transgenders die hormonen gebruiken relatief maar een heel kleine groep mensen is, dus is het niet echt interessant om budget voor zo'n onderzoek vrij te maken. Ook speelt het feit mee dat er eigenlijk nog niet zó heel lang ervaring is met de medisch gecontroleerde, hormonale behandeling van transgenders.

Wat we wel weten is dat bij transmannen, na langdurig testosterongebruik, een aantal overeenkomstige fysieke klachten vaker voor lijken te komen. Verminderd gehoor, het ontwikkelen van snurken tot slaapapneu  en een minder goed (korte termijn) geheugen worden regelmatig genoemd. En door de intensieve sporters worden klachten als gewricht/spierpijn en overeenkomstig met overtraining regelmatig ervaren.

Gelukkig kunnen de sportieve klachten voor een heel groot deel voorkomen of bestreden worden door het gebruik van sport proteïnen, maar gebruik dan geen troep. Er zijn middelen te koop die geheel op natuurlijke basis de tekorten aanvullen en daardoor de klachten laten verdwijnen of verminderen.

 

Ben je transman en herken je één of meerdere van bovenstaande fysieke klachten en wil je er meer van weten of heb je er vragen over, neem dan contact op met Dan de Winter. Dit kan via ons emailadres: Info@Transhealth.nl